Skip to content Skip to navigation

«Τα κορίτσια με τις άσπρες κορδέλες» κριτική του Δημήτρη Κωνσταντάρα Σταθαρά

Κρι
Γράφει: 
ο Δημήτρης Κωνσταντάρας Σταθαράς στην εφημερίδα Θεσσαλία - Εκπαιδευτικός - Συγγραφέας

Η αθόρυβη θεραπαινίδα του έντεχνου λόγου (ποίηση, διήγημα, δοκίμιο) Χαρούλα Φράγκου μάς παρουσίασε πρόσφατα το  εκχείλισμα της ψυχής της και των λογοτεχνικών ικανοτήτων της με το νέο της βιβλίο «Τα κορίτσια με τις λευκές κορδέλες» (Εκδόσεις Γαβριηλίδης, Αθήνα 2016, σ.434). Τόσο το εμπροσθόφυλλο (ένα σμάρι μικρά κορίτσια με κορδέλες), όσο και το οπισθόφυλλο (φιλοσοφική προσέγγιση της μνήμης και περιληπτικές ψηφίδες της μυθιστορηματικής ψυχογραφίας στο φιλανθρωπικό ίδρυμα του «Ασύλου του Παιδιού» και στον Βόλο) σε ελκύουν σελίδα προς σελίδα να το διαβάσεις.

  Το βιβλίο της το αφιερώνει «Στα κορίτσια με τις άσπρες κορδέλες και σε όσους επιμένουν ν’ αγαπούν», γιατί με τα κορίτσια του Ασύλου έζησε περιστασιακά πέντε χρόνια της εφηβείας της και γνώρισε εκεί την αγάπη και τη στοργή, αλλά και τον έμπρακτο εθελοντισμό ανθρώπων-συμπολιτισσών μας.
  Η συγγραφέας με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Μυρσίνη εξιστορεί μυθιστορηματικά τα γεγονότα που είναι όλα αληθινά και συνέβησαν μέσα στο φιλανθρωπικό ίδρυμα «Άσυλο Παιδιού Βόλου», αλλά και έξω από αυτό, στην κοινωνία του Βόλου, κατά τη δεκαετία του ‘ 50. Είναι ψυχική της ανάγκη, όπως η ίδια ομολογεί (σελ. 13): «Η ανάγκη σου να βρεθείς κάποτε στους χρόνους και τους τόπους της παιδικής κι εφηβικής ηλικίας φαντάζει σχεδόν επιτακτική. Ηδύαλγο άγγιγμα (σ.σ. δική της γλωσσοπλαστική λέξη)  οι μνήμες…». Θέλει μέσα από τις σελίδες του βιβλίου της να μας δώσει μια εικόνα της πολύβουης κυψέλης – του Ασύλου- και της συστηματικής και με αγάπης προσφοράς υπηρεσιών στο πιο πολύτιμο κομμάτι της κοινωνίας, τα παιδιά, για τα οποία σε κάποιο σημείο της γραφής της (σελ. 56) αναφέρει ότι «ο Θεός προτού κάνει τους αγγέλους στον ουρανό, έφτιαξε τα παιδιά στη γη, έλεγε η γιαγιά μου».
   Με τους λεπτούς της ευγενικούς τρόπους η συγγραφέας αναφέρεται σε ό,τι αφορά τις προσωπικές αναφορές των παιδιών με  ψευδώνυμα, αλλά, όμως, προκειμένου να δώσει τα εύσημα στο διοικητικό  και υπηρετικό προσωπικό του Ασύλου αναφέρεται επώνυμα και εγκωμιαστικά. Έτσι ο αναγνώστης μαθαίνει τι εργασία και κόπος καταβάλλονταν στο ίδρυμα και ποιοι άνθρωποι (ποιες Κυρίες του Βόλου) εργάστηκαν για χρόνια εθελοντικά και αφιλοκερδώς στην υπηρεσία της προστασίας των παιδιών.
      Η συγγραφέας, ως δημιουργός του ποιητικού λόγου, βρίσκει ευκαιρίες και εμφυλλοχωρεί δικούς της ποιητικούς στίχους, αλλά και άλλων ποιητών. 
    Όμως δεν είναι μόνον αυτά. Όπως σημειώνεται και στο οπισθόφυλλο: «Οι ψηφίδες της μυθιστορηματικής αυτής ψυχογραφίας αθροίζονται στον Βόλο και στο φιλανθρωπικό Ίδρυμα του «Ασύλου»….». Εδώ, ας μου επιτραπεί να συμπληρώσω ότι αναφέρονται και γεγονότα ευρύτερης ιστορικής εμβέλειας που αφορούν  την πατρίδα μας. Και όλα αυτά ενυφαίνονται  αριστουργηματικά  μέσα στη ροή του λόγου των πρωταγωνιστών ή των επισημάνσεων της συγγραφέα.
   Ας δούμε ένα δείγμα των προαναφερομένων κατηγοριών όπως αναφέρεται στις σελίδες του βιβλίου: Η ιστορία του ιδρύματος (σελ.365): «Το Άσυλον ιδρύθη ως σωματείον κατ’ αρχήν το 1922 διά να προστατεύσει τα ορφανά παιδιά της Μικρασιατικής Καταστροφής, άρρενα και θήλεα. Το 1939 μετατρέπεται διά την προστασίαν ορφανών και απροστάτευτων κορασίδων και ο ευεργέτης Επαμεινώνδας Κυριαζής κληροδοτεί 7000 λίρες διά την απόκτησιν ιδιοκτήτου κτηρίου (σ.σ. τα οποία με τον Πόλεμο και την Κατοχή «χάθηκαν»)…Το 1957 η Σουηδική Οργάνωσις Radda Barnen δώρησε εις το Άσυλον το παρόν οίκημα με όλον τον εξοπλισμόν αυτού και την επίπλωσιν…»(Από τον λόγο εγκαινίων του κτηρίου της Προέδρου δίδος Μαίρης Κόττα, 23 Ιουνίου 1957). Επίσης στη σελίδα 384 αναφέρονται από τη συγγραφέα οι στόχοι και η προσφορά του Ασύλου: «Προσφέρει περίθαλψη, προστασία, σωματική και πνευματική διάπλαση και πολλές φορές και επαγγελματική αποκατάσταση σε άπορα και απροστάτευτα κορίτσια….Επίσης κάνει τα παιδιά να νιώσουν ότι μέσα στη μικρή κοινωνία του Ασύλου είναι οντότητες, καθένα έχει την προσωπικότητά του και ότι το Ίδρυμα είναι το σπίτι τους».
  Από τη ζωή των πολύπαθων παιδιών (σελ. 195): «…Η Δάφνη και ο αδελφός της κατάγονταν από καλή οικογένεια… Όλα μαύρα τα χρόνια εκείνα… Ήρθαν στον κόσμο, λίγο πριν από τον Εμφύλιο. Σε τούτο τον ανεμοστρόβιλο πάσχιζε ν’ αναστήσει τα παιδιά της η Μαρία. Ο άνδρας της πολέμαγε κι αυτή δεν ήξερε ποιον!...Ώσπου μια μέρα, ξέσπασε το κακό. Πάνω που θήλαζε το Λευτεράκη ήλθε η πρώτη κρίση. Καρδιά, διέγνωσε ο γιατρός…Έτσι η Δάφνη βρέθηκε στο Άσυλο.. Κι ο πατέρας; …. Αργότερα της μίλησε η δασκάλα…πως όταν έσκασε η οβίδα στο Πλιασίδι, έγινε κομμάτια το κορμί του πατέρα της…Τρόφιμος και ο μικρός Λευτεράκης στην Παιδόπολη Αγριάς. Στους αναγκαίους αυτούς χωρισμούς, δεν άντεξε για πολύ η καρδιά της Μαρίας.... έφυγε ν’ ανταμώσει τον Γιάννη της. Άγγελοι οι γονείς, άφησαν τους δικούς τους αγγέλους στη γη. Στην καλοσύνη και τη συμπόνια των ξένων…».
   Από την ιστορία της πόλης. Για τους σεισμούς του 1955 (σελ. 28): «Ο θάνατος του πατέρα συνέπεσε με τους σεισμούς του 1955. Στις 19 τ’ Απρίλη ξεκίνησαν…Η γη τρανταζόταν για μήνες συθέμελα, σκορπίζοντας τον φόβο και τον πανικό στους ανθρώπους και καταστρέφοντας την αξιολάτρευτη πόλη μας…. Σπουδαία νεοκλασικά κτίρια κτισμένα απ’ τις αρχές του αιώνα, έχασαν τη γη κάτω απ’ τα πόδια τους».
   Από τα ήθη και έθιμα της εποχής. Για το πανηγύρι της Γορίτσας (σελ. 393): «Μετά το Πάσχα, της Ζωοδόχου Πηγής, ανεβαίναμε στο λόφο της Γορίτσας... Μυρμήγκιαζε ο τόπος από ανθρώπους που κατέκλυζαν το ξωκλήσι αλλά και τη γύρω περιοχή… Με τις αναστάσιμες λαμπάδες στο χέρι, αλλά και σακουλάκια με διάφορα φαγώσιμα…ξεκίναγαν πρωί πρωί…παρέες, παρέες… για την καθιερωμένη κι ευλογημένη οδοιπορία... Φορώντας τα λινά μας εμείς, κατσικάκια, σκαρφαλώναμε σχεδόν αχάραγα…[και αγοράζαμε]…μικροσκοπικά ενθυμήματα, δαχτυλιδάκια, βραχιολάκια κι από κάποια κορίτσια το πήλινο μικρό κανατάκι για τον Αγιασμό…».
   Πολιτικά γεγονότα που συγκλόνισαν την εποχή μας  θα βρούνε τόπο στις σελίδες του βιβλίου: Τα γεγονότα  του Σεπτέμβρη ‘ 55 στην Πόλη με τα πογκρόμ των Ελλήνων (σ.138), ο Μακάριος (σ.152) ο ένοπλος Απελευθερωτικός Αγώνας των Κυπρίων (σ. 154), η θυσία των Κυπρίων αγωνιστών  Καραολή και Δημητρίου την συγκινεί και γράφει ποίημα (σ.157) κ.λπ.
  Μένει για λίγο καιρό στη Νέα Ιωνία και περιγράφει γεγονότα και ανθρώπους με συγκίνηση: Η Νέα Ιωνία (σ.133), ο «Φαρδύς» και η βόλτα (σ. 134), η συμβολή των προσφύγων στην οικονομία (σ.135), ο Χατζής με το σάμαλι (σ. 142) κ.λπ.
  Η Μικρασιατική Καταστροφή του ‘ 22 περνάει μέσα από το προσωπικό δράμα μιας σημαντικής προσωπικότητας του Ασύλου: Η Μικρασιατική Εκστρατεία (σ. 253), Συγκλονιστικό ημερολόγιο πολεμιστή: 6-7 Αυγούστου 1922, Αλμυρά Έρημος (σ. 254), 10 Αυγούστου 1922 προς Άγκυρα (σ. 255).
   Η συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία και πολλές φορές «φιλοσοφεί» : Περί ελευθερίας (σ.21), για τη χαρά (σ. 68), η αναδίφηση του παρελθόντος (σ. 125), «Δεν υπάρχει «δεν μπορώ», αλλά «δεν θέλω» (σ. 221), «Ο άνθρωπος που έχει στόχους δεν χάνεται. Έστω και με μικρά βηματάκια τους κατακτά» (σ. 257), περί φιλίας (σ. 281), «Τα πράγματα πως έχουν ψυχή πάντα το πίστευα» (σ. 246),, σκέψεις για την ιστορία κάθε τόπου (σ. 308) κ.ά.
  Από τις 434 σελίδες του βιβλίου έχω αποδελτιώσει πάρα πολλά σημαντικά πράγματα. Εδώ απλώς δίνω ένα μικρό δείγμα. Αξίζει, όμως, ο αναγνώστης να διεξέλθει όλες τις σελίδες και να συμμετάσχει σ’ αυτό το πνευματικό συμπόσιο. Θα το ευχαριστηθεί.
   Τέλος θα ήθελα να συγχαρώ την αγαπητή κυρία Χαρούλα Φράγκου για το βιβλίο της αυτό που μάς «άνοιξε» ένα παράθυρο και μάθαμε πολλά πράγματα για ένα ίδρυμα της πόλης μας, το «Άσυλο Παιδιού Βόλου», που επί 74 έτη, από το 1922 έως το  1996, μέσα σε δύσκολες για την πατρίδα μας καταστάσεις, πρόσφερε τη στοργή και την φροντίδα του σε ορφανά και απροστάτευτα παιδιά, αλλά και τους ανθρώπους-με τα επώνυμά τους-που δούλεψαν για τον σκοπό αυτό, εμπλουτίζοντας πάνω σ’ αυτό το υφάδι και γεγονότα τοπικής και γενικής ιστορίας της πατρίδας μας.
 
                                                            ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΣΤΑΘΑΡΑΣ
 
(Αυτό δημοσιεύτηκε στη «ΘΕΣΣΑΛΙΑ» την Κυριακή ( των Βαΐων) 9 Απριλίου 2017)
 

Θέμα: 
 

Τα βιβλία μου